Public health actions in response to pathogen detection in wastewater and the environment: a scoping review

Een publicatie van promovendus Maarten de Jong en co-auteurs.

Samenvatting

Heb je je ooit afgevraagd wat rioolwatersurveillance in de praktijk écht oplevert? Wij doken de literatuur in en brachten in kaart welke concrete gezondheidsacties wereldwijd zijn ondernomen op basis van signalen uit het rioolwater, én hoe deze acties zijn geïmplementeerd. 

Onze review is de eerste die dit systematisch beschrijft. Opvallend is dat het merendeel van de gepubliceerde studies geen daadwerkelijke gezondheidsactie rapporteerde, maar bleef bij speculatie of toekomstperspectieven. De meeste geïncludeerde studies (2021–2024) vonden plaats tijdens de COVID-19-pandemie, met stedelijke bewoners en studenten op campussen als belangrijkste doelgroepen. Lokale instanties, zoals de GGD, speelden vaak een centrale rol in zowel de uitvoering als het gebruik van de data 

Wanneer er wél actie werd ondernomen, ging het in 75% van de studies om meerdere maatregelen tegelijk. De meest voorkomende acties waren oproepen tot testen en publieke gezondheidscommunicatie, zoals voorlichting en campagnes. Vaak werden rioolwaterdata gecombineerd met klinische testdata, wat de complementaire waarde van deze surveillancemethode onderstreept. De acties waren meestal reactief (uitbraakmanagement) en minder vaak proactief (preventie of structurele surveillance). 

Onze bevindingen laten zien dat rioolwatersurveillance meer is dan een passief monitoringsinstrument: het kan actief beleid sturen. Tegelijkertijd is er nog veel te winnen. Er is behoefte aan meer onderzoek buiten COVID-19, studies in lage- en middeninkomenslanden, betere integratie in structureel gezondheidsbeleid en meer aandacht voor kwetsbare en onderbediende populaties, zoals rurale gebieden en zorginstellingen.