CAPI Nieuwsbrief – juli 2026
Welkom bij de laatste nieuwsbrief voor de zomervakantie! In deze goed gevulde editie kondigen we de volgende CAPI Academy aan en maken we de datum voor het CAPI Symposium – Besmettelijke kennis 2027 bekend. Ook blikken we terug op het CAPI Café over Stigma bij Infectieziekten, en vertelt Céline van Bilsen over haar afgeronde promotietraject. Verder kun je lezen over de nieuwste CAPI publicatie over infectieziekten op kinderdagverblijven, en leer je over de praktische toepassingen van rioolwatersurveillance in de rubriek ‘terug naar de praktijk’. En natuurlijk mogen de quizvraag en de kalender niet ontbreken.
Het eerste halfjaar van 2026 hebben we kunnen genieten van inspirerende CAPI activiteiten, en we kijken ernaar uit om dit na de zomervakantie voort te zetten. Voor nu wenst CAPI iedereen een hele fijne zomer! In september zijn we weer terug met de volgende nieuwsbrief, vol activiteiten, infectieziekten publicaties en meer.
Save the date! CAPI Symposium 2027
Met veel enthousiasme kondigen we de vierde editie aan van het CAPI Symposium – Besmettelijke kennis. Ook deze keer staat het symposium volledig in het teken van infectieziekte-onderzoek uitgevoerd door én voor GGD’en.
Zet 28 januari 2027 alvast in je agenda!
- Save the date: donderdag 28 januari 2027
- Tijd: 09:00 – 17:30 uur
- Locatie: 1931 Congrescentrum, ‘s-Hertogenbosch
Voor wie? GGD-medewerkers van de teams infectieziektebestrijding, reizigersadvisering, seksuele gezondheid, tuberculosebestrijding, en onderzoek, medewerkers van AWPG – Infectieziekten, en andere geïnteresseerden zijn van harte welkom.
Kosten: Er zijn geen kosten verbonden aan deelname aan het CAPI Symposium.
Accreditatie: Wordt aangevraagd voor artsen, verpleegkundigen en deskundigen infectiepreventie.
Programma: Informatie over het programma zal in het najaar bekend worden gemaakt, maar we kunnen alvast een tipje van de sluier oplichten: we trappen het symposium af met keynote lecture door Prof.dr. Chantal Reusken, viroloog en onderzoeker, gespecialiseerd in emerging virussen die van dieren of vectoren op mensen overgaan. Ze is top‑expert virologie bij het RIVM en hoogleraar Emerging Viruses (One Health) aan de Universiteit Utrecht.
Heb je een onderzoek uitgevoerd en wil je jouw resultaten presenteren? In september volgt de call for abstracts voor GGD en AWPG medewerkers.
Uitnodiging CAPI Academy – Poster make-over
Maak meer impact met je wetenschappelijke poster
Na de zomer organiseren we een CAPI Academy over het maken van een wetenschappelijke poster voor een congres. Deze online workshop staat gepland op dinsdag 15 september van 14:00 uur tot 16:00 uur en is bedoeld voor GGD-medewerkers.
Hoe zorg je ervoor dat congresbezoekers juist bij jouw poster blijven staan? In deze online poster make-over ga je aan de slag met je eigen wetenschappelijke poster. Aan de hand van praktijkvoorbeelden, tips van ervaren onderzoekers en feedback van collega’s leer je hoe je jouw boodschap in één oogopslag duidelijk maakt en leer je herkennen waar anderen op letten wanneer ze jouw poster zien. Na een uitleg over do’s en don’ts ga je in kleine groepjes aan de slag met elkaars posters. Je krijgt concrete suggesties om je lay-out te verbeteren, tekst te schrappen, figuren sterker in te zetten en je belangrijkste boodschap scherper neer te zetten. Je gaat naar huis met frisse inzichten, praktische handvatten én een verbeterplan voor je eigen poster.
Alle deelnemers dienen voorafgaand aan de Academy een conceptposter als PDF aan te leveren (deadline 1 september). Dit mag een poster zijn die je aan het maken bent voor een aankomend congres, of een poster die je eerder hebt gebruikt. Ook zonder eigen poster kun je deelnemen aan deze workshop, maar er wordt voorrang gegeven aan deelnemers met een eigen poster.
Wil jij deelnemen aan deze online CAPI Academy? Meld je dan aan via onderstaande link. Er zijn geen kosten aan deelname verbonden. Wees er snel bij, want vol=vol!
Promotie CAPI onderzoeker Céline van Bilsen – De impact van COVID-19 in de grensregio
Wij feliciteren Céline van Bilsen met de succesvolle afronding van haar CAPI-promotietraject! Op 19 mei verdedigde ze haar proefschrift ‘Mapping COVID-19 Impact: Cross-border Mobility, Social Networks, Vaccination, and Post-COVID Condition’ aan de Universiteit Maastricht. Ze werd tijdens haar promotietraject begeleid door dr. Nicole Dukers en Prof. dr. Christian Hoebe.
Céline vertelt: “In dit proefschrift onderzochten we de impact van COVID-19 aan de hand van online vragenlijsten onder inwoners van Zuid-Limburg en in de grensregio van Nederland, België en Duitsland. Uit ons Euregionale bleek dat vóór de pandemie meer dan 80% van de inwoners van de grensregio regelmatig de grens overstak voor sociale contacten of dagelijkse activiteiten. Tijdens de pandemie nam dit sterk af, en bijna de helft van de deelnemers ervaarde de grensbeperkingen als negatief. Ook zagen we verschillen tussen landen in de bereidheid om een boostervaccinatie te nemen: deze was het hoogste in Duitsland en het laagste in Nederland. Daarnaast onderzochten we onder volwassenen in Zuid-Limburg de relatie tussen sociale netwerken en de leefomgeving en vaccinatiegedrag. We zagen dat kenmerken zoals de grootte en diversiteit van het sociale netwerk, en de leefbaarheid van de buurt samenhingen met COVID-19 vaccinatie. Tot slot keken we in de PRIME post-COVID-studie naar de gevolgen van long COVID voor werk en herstel. Mensen met long COVID rapporteerden vaker werkuitval, een lagere arbeidsproductiviteit en moeite met rondkomen dan mensen die hersteld waren of nooit long COVID hadden gehad. Ook bleek dat herstel vaak langzaam verloopt: afhankelijk van de ernst van de ziekte was na negen maanden slechts 11% tot 37% hersteld.
Voor de praktijk benadrukken onze bevindingen het belang van goede samenwerking over landsgrenzen heen, sterke data-infrastructuren en aandacht voor sociale netwerken, als onderdeel van een veerkrachtige samenleving. Daarnaast laten we zien dat langdurige gevolgen van infectieziekten, zoals long COVID, een belangrijke plek verdienen in toekomstig beleid rondom pandemische paraatheid.
Ik kijk terug op vier ontzettend mooie en leerzame jaren. Het praktijkgerichte karakter van de AWPG Mosa maakte dit promotietraject extra waardevol: onderzoek stond dicht bij de praktijk en de maatschappelijke relevantie was altijd duidelijk. Daarnaast heb ik met veel plezier samengewerkt met collega’s in een fijne werkomgeving. De vele workshops, congressen en bijeenkomsten hebben hier ook aan bijgedragen. Dank jullie wel!”
Terugblik CAPI Café – Stigma bij Infectieziekten
Op dinsdag 23 juni hebben we met veel plezier kunnen luisteren naar Dr. Udi Davidovich tijdens het CAPI Café over Stigma en infectieziekten bij de GGD Amsterdam. Udi is onderzoeker bij de GGD Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam, vakgroep Sociale Psychologie. Hij vertelde wat stigma nou eigenlijk is, en hoe het ontstaat: welke factoren spelen een rol in beeldvorming en percepties? Hoe werken deze door in gedrag en percepties over infectieziekten? Als voorbeeld werd onderzoek van de GGD Amsterdam uitgelicht over de perceptie van de last van leven met hiv. Ook gaf Udi voorbeelden van interventies die kunnen helpen om stigma tegen te gaan.
Meer weten? CAPI heeft de inhoud van het café samengevat in een factsheet.
Terug naar de praktijk: praktische implicaties van rioolwatersurveillance
Elke twee maanden deelt CAPI de nieuwste wetenschappelijke artikelen via een literatuurupdate. Maar welke praktische handvatten geven deze artikelen aan de GGD? In deze rubriek maken we de vertaalslag van wetenschappelijke publicaties naar de praktijk van het infectieziekten-werkveld. Deze keer vertellen Aart Dijkstra (GGD Noord- en Oost-Gelderland) en zijn collega’s over hun artikel ‘Local wastewater monitoring as a complementary tool in a mumps outbreak investigation in the Netherlands: A proof-of-concept study’.
Eind 2023 was er een uitbraak van bof in de regio Noord- en Oost-Gelderland (NOG), waarbij sprake was van onderrapportage. Vanuit scholen en huisartsen kwamen signalen dat de bof rondging, maar er waren beperkt meldingen van bof. Vanwege de lage lokale vaccinatiegraad en het risico op grotere verspreiding was beter inzicht in de situatie gewenst. Daarom werd er ingezet op beeldvorming via syndroomsurveillance bij huisartsenpraktijken en lokale rioolwatersurveillance met passive samplers. Deze werden geplaatst in een rioolput vlak bij een bekend positief geval, een school, en strategisch gekozen rioolgemalen in de regio.
Binnen de huisartsenpraktijken werden 50 vermoedelijke infecties geregistreerd, waarvan 24 bevestigd werden. De metingen vlak bij het bekende geval waren kort na de diagnose positief, en vervolgens consistent negatief. Metingen bij de school en het rioolgemaal van de betrokken plaats toonden toenemende concentraties van bofvirus-RNA naarmate het aantal vermoedelijke infecties toenamc. Daarnaast waren er gedurende de uitbraak positieve rioolwatermetingen in omringende plaatsen, inclusief een plaats waar geen enkele infectie aan de GGD gemeld was.
Dit artikel beschrijft het eerste onderzoek naar het volgen van de verspreiding van bof via rioolwatersurveillance. De resultaten laten zien dat bof aantoonbaar is in rioolwater, en dat een toename in infecties leidt tot een toename aan gemeten RNA. Voor GGD NOG zorgde deze toevoeging voor verbeterd overzicht van de status van de uitbraak, inclusief verdere verspreiding die zonder rioolwatersurveillance onopgemerkt was gebleven. Op basis van deze resultaten kon de gemeente inwoners voorzien van informatie over de uitbraak en de mogelijkheden voor preventie.
Rioolwatersurveillance biedt meerdere voordelen tijdens uitbraakonderzoek. Passive samplers kunnen eenvoudig, snel, en relatief goedkoop worden geplaatst. Verder is rioolwatersurveillance niet afhankelijk van klinische diagnostiek of doktersbezoek, waardoor ook asymptomatische of niet-gemelde infecties worden meegenomen. Hiermee kan snel overzicht gecreëerd worden van de stand van zaken, en vormt rioolwatersurveillance een waardevolle uitbreiding op bestaande surveillance-instrumenten van de GGD.
CAPI Quizvraag!
De quizvraag van vorige maand was ‘Wat doet het Nederlandse GRAS systeem vooral?’. Het juiste antwoord was dat het GRAS systeem (Gonokokken Resistentie tegen Antibiotica Surveillance) het landelijke Nederlandse surveillancesysteem is dat de gevoeligheid en resistentie van Neisseria gonorrhoeae tegen antibiotica monitort om trends in antibioticaresistentie vroegtijdig te signaleren.
In deze editie van de CAPI nieuwsbrief hebben we een quizvraag met nuttige kennis voor de zomer, over teken! Teken komen veel voor in Nederland, en zijn vooral actief in warme maanden. De teek kan de bacterie Borrelia burgdorferi overbrengen, dat de ziekte van Lyme kan veroorzaken. Goed opletten als je de natuur opzoekt deze zomer dus!
Teken leven vooral in bossen met veel hoog gras. Maar waarom eigenlijk?
Teken kunnen slecht tegen warmte: bomen zorgen voor koelte
Teken larven voeden zich via muizen, die veel voorkomen in dit soort bossen
In bossen komen minder kippen voor (de natuurlijk vijand van de teek): bossen zijn dus een goeie schuilplaats voor teken
Teken klimmen graag in bomen om zich voort te planten, en laten zich vervolgens op lekkere prooien vallen
CAPI Publicatie: Infectieziekten op kinderdagverblijven beter in beeld
Wij feliciteren Rosaline van den Berg (CAPI jaaronderzoeker GGD ZHZ, AWPG CEPHIR) en co-auteurs met het onlangs gepubliceerde artikel ‘Infectieziekten op kinderdagverblijven beter in beeld: inzichten uit een pilotstudie’ in Frontiers. Hieronder lees je meer over deze studie en vind je aanbevelingen voor de praktijk.
Samenvatting van het artikel
Infectieziekten kunnen zich snel verspreiden in kinderdagverblijven door beperkt hygiënebesef en het onrijpe immuunsysteem van jonge kinderen. Ondanks de meldplicht is er onderrapportage, waardoor het werkelijke vóórkomen van infectieziekten in kinderdagverblijven onvoldoende zichtbaar is. Met onze pilotstudie onderzochten we of surveillance verbeterd kan worden met een eenvoudig syndroomsurveillancesysteem en rioolwatersurveillance.
Alle grote kinderdagverblijven (>75e percentiel) in de GGD-regio Zuid-Holland Zuid werden uitgenodigd voor deelname. Gedurende 16 weken (8 zomer, 8 winter) registreerden deelnemende kinderdagverblijven wekelijks het aantal kinderen en medewerkers met klachten passend bij luchtweginfecties, gastro-enteritis (GE) en huidinfecties. Incidenties werden berekend en vergeleken tussen zomer en winter (Wilcoxon-signed-rank test; kinderdagverblijf-niveau). Daarnaast onderzochten we de haalbaarheid van rioolwatersurveillance m.b.v. rioolkaarten, locatiebezoeken en kleurstofproeven, met geplande analyses voor parvovirus B19, norovirus en RS-virus.
In de zomer namen 26 kinderdagverblijven deel (2480 kinderen); in de winter 23 (2237 kinderen). De geregistreerde ziektelast bleek aanzienlijk hoger dan uit de artikel 26-meldingen naar voren kwam. De incidentie van klachten bedroeg 20,1 per 100 personen per week in de winter versus 8,8 in de zomer (p<0,001). Tegelijkertijd werden slechts 4 meldingen gedaan in de winter en 7 in de zomer. Luchtweginfecties domineerden in beide seizoenen. Rioolwatersurveillance bleek niet uitvoerbaar door technische en infrastructurele beperkingen op de onderzochte locaties.
Ons onderzoek laat zien dat er inderdaad méér infecties vóórkomen op kinderdagverblijven dan uit de artikel 26-meldingen naar voren komen. Tegelijkertijd werd zelfs deze eenvoudige registratie door veel medewerkers als belastend ervaren. Daarnaast bleek rioolwatersurveillance niet uitvoerbaar. Er is daarom behoefte aan laagdrempelige, duurzame en schaalbare surveillancesystemen die minder afhankelijk zijn van zorgzoekend gedrag, diagnostiek en meldgedrag. Dergelijke systemen kunnen bijdragen aan een realistischer beeld van infectieziekten bij kinderen op een kinderdagverblijf, eerdere signalering van trends en beter onderbouwd infectieziektebeleid.
Aanbevelingen voor de praktijk
· Investeringen in duurzame surveillancesystemen binnen de kinderopvang kunnen van grote meerwaarde zijn, omdat eerdere signalering van trends kan leiden tot snellere en gerichtere acties.
· Beperk registratielast voor medewerkers tot een minimum.
· Benut kinderopvanglocaties als sentinelsetting voor infectieziektesurveillance.
· Versterk samenwerking tussen kinderopvang, GGD en onderzoekspartners bij de ontwikkeling van nieuwe surveillancemethoden.
Kalender
9 juli
EPI Masterclass – RIVM: de Leefstijlmonitor
12:30-13:30 uur – online
16 juli
EPI Refereerbijeenkomst – RIVM
12:30 – 13:30 uur – online. Aanmelden via EPIrefereer@rivm.nl
15 september
CAPI Academy – Poster make-over: Maak meer indruk met je
wetenschappelijke poster
14:00-16:00 uur – online
Wil je meer weten over CAPI? Neem een kijkje op onze website en volg ons op LinkedIn.
