CAPI Nieuwsbrief – oktober 2026
Welkom bij de nieuwsbrief van oktober! In deze nieuwsbrief vind je de call for abstracts voor het CAPI Symposium 2027, en een oproep voor de Spread the Science Award! Ook lees je over een waardenkompas bij rioolwatersurveillance in de publicatie van CAPI PhD’er Maarten de Jong, wordt het volgende CAPI Café over verantwoord AI-gebruik aangekondigd én blikken we terug op de laatste CAPI Academy over indruk maken met een wetenschappelijke poster. Verder heeft CAPI PhD’er Jessica Aguilar Diaz onlangs een artikel gepubliceerd over huisartsendata voor infectieziekten surveillance en vroegsignalering, en ook hebben we een publicatie in de spotlight over de uitbraak van het hantavirus in de spotlight gezet. Natuurlijk staat er ook weer een leuke quizvraag klaar, en is de kalender gevuld met interessante evenementen. Veel leesplezier!
CAPI Symposium 2027
Call for Abstracts
Zoals eerder aangekondigd organiseren we de vierde editie van het CAPI Symposium – Besmettelijke kennis op donderdag 28 januari 2027. Ook ditmaal staat het symposium in het teken van infectieziekte-onderzoek uitgevoerd door én voor GGD’en.
Heb jij via een GGD en/of academische werkplaats publieke gezondheid een infectieziekte-onderzoek uitgevoerd? Dan nodigen we je van harte uit om jouw onderzoek in te dienen en de resultaten te presenteren op het CAPI Symposium! Er is ruimte voor presentaties van onderzoek op het gebied van algemene infectieziektebestrijding, reizigersadvisering, seksuele gezondheid, TBC, en pandemische paraatheid.
Via onderstaande button kun je tot en met vrijdag 13 november 2026 een abstract van jouw onderzoek indienen.
Spread the Science Award
CAPI gelooft dat de resultaten van praktijkgericht onderzoek op de juiste plek moeten landen om écht impact te maken. Daarom reiken we op het komende CAPI Symposium op 28 januari 2027 voor de tweede keer de Spread the Science Award uit!
Heb jij infectieziekte-onderzoek gedaan én actief werk gemaakt van het delen van je resultaten? En vind je het leuk om anderen te inspireren met jouw aanpak? Dan willen wij jou in het zonnetje zetten! 🔆 Tot en met vrijdag 13 november 2026 kun je jouw werk indienen. Klik op onderstaande button voor de richtlijnen en om je aan te melden!
Van onderzoek naar praktijk: Waardenkompas helpt bij ethische afwegingen rioolwatersurveillance
CAPI PhD kandidaat Maarten de Jong en co-auteurs publiceerden het artikel ‘Ontwikkeling van een waardenkompas voor de toepassing van rioolwatersurveillance bij infectieziektebestrijding’ in het Infectieziekten Bulletin! Lees hieronder een samenvatting van het artikel waarin een mooie vertaalslag wordt gemaakt van onderzoek naar praktijk.
Rioolwatersurveillance wordt steeds vaker ingezet bij de bestrijding van infectieziekten. Door rioolbemonstering op lokaal niveau krijgen GGD’en sneller zicht op de circulatie van pathogenen, ook wanneer meldingen uitblijven. Een bofuitbraak in 2024 liet de meerwaarde hiervan goed zien: rioolwatermetingen brachten een grotere verspreiding aan het licht dan de reguliere surveillance, wat leidde tot gerichtere preventie en betere communicatie richting de doelgroep.
Tegelijkertijd roept vooral kleinschalige toepassing van rioolwatersurveillance ethische en juridische vragen op. Hoe zit het met privacy, proportionaliteit, stigmatisering en noodzaak? De AVG is meestal niet van toepassing, maar dat maakt zorgvuldigheid, transparantie en maatschappelijke acceptatie juist extra belangrijk. Internationale richtlijnen benadrukken het belang van volksgezondheid, maar geven weinig concrete houvast bij lokale uitbraakbestrijding.
Om professionals te ondersteunen bij dit soort morele afwegingen, is een waardenkompas ontwikkeld welke is gebaseerd op literatuur, een moreel beraad en praktijkworkshops tijdens de Transmissiedag. Het kompas bestaat uit acht kernwaarden: gezondheidsbescherming, handelingsperspectief, noodzakelijkheid, kosten/middelen, samenwerking, privacy, vertrouwen en stigmatisering. Hiermee kunnen GGD’en gestructureerd besluiten of en hoe rioolwatersurveillance wordt ingezet, met oog voor zowel de gezondheidswinst als de ethische randvoorwaarden.
De ontwikkeling van het kompas laat zien dat interdisciplinaire samenwerking en concrete praktijkcasussen bijdragen aan draagvlak en bruikbaarheid. Het resultaat is een laagdrempelig hulpmiddel voor de Nederlandse praktijk, met ruimte voor lokale context en transparante communicatie. Voor de doorontwikkeling wordt aanbevolen om ook burgers en maatschappelijke partners te betrekken en het kompas in andere settings te toetsen. Zo draagt het waardenkompas bij aan een effectievere én maatschappelijk verantwoorde inzet van rioolwatersurveillance.
Uitnodiging CAPI Café – Verantwoord AI-gebruik in de infectieziektebestrijding
Je bent van harte uitgenodigd voor het volgende hybride CAPI Café op donderdag 26 november van 12:00-13:00 uur bij GGD Haaglanden!
Tijdens dit CAPI Café vertelt Lodewijk Pet, arts-onderzoeker en promovendus bij het LUMC, over verantwoord AI-gebruik in de praktijk van de infectieziektebestrijding en bij onderzoek. AI wordt steeds vaker ingezet in de zorg, maar roept ook vragen op: wat is verantwoord gebruik, welke regels gelden en hoe beoordeel je de betrouwbaarheid van de uitkomsten?
Aan de hand van een lokaal taalmodel laat Lodewijk zien hoe toepassingen zoals ChatGPT werken en welke kansen en risico’s daarbij komen kijken. We bespreken voorbeelden uit onderzoek, medische besluitvorming en communicatie met inwoners, en staan stil bij wet- en regelgeving, kwaliteitsbewaking en menselijke controle. Na afloop heb je meer inzicht in hoe AI werkt, wanneer het kan ondersteunen en waar voorzichtigheid geboden is. Voorkennis van AI is niet nodig.
Het CAPI Café is geaccrediteerd voor artsen, verpleegkundigen, en deskundigen infectiepreventie.
Ben jij er ook bij op 26 november? Meld je dan aan via onderstaande button! Je kunt het CAPI Café zowel online als bij GGD Haaglanden bijwonen. Tot dan!
CAPI Onderzoekersdag 2026
Op 22 september kwamen de onderzoekers van CAPI samen in Den Bosch voor de jaarlijkse Onderzoekersdag. Dit jaar stond de dag in het teken van intervisie en het delen van ervaringen binnen het promotietraject.
Tijdens verschillende sessies gingen onderzoekers met elkaar in gesprek over het vertalen van onderzoeksresultaten naar de praktijk, hobbels en successen tijdens het promotietraject, de do’s & don’ts van de eindfase van een PhD en de vraag wat er na de promotie komt. De gesprekken leverden waardevolle inzichten, nieuwe ideeën en veel herkenning op. Ook was er volop gelegenheid om (nieuwe) collega’s beter te leren kennen. De dag werd afgesloten met een gezellige boottocht door Den Bosch. Dank aan iedereen voor de openheid, betrokkenheid en inspiratie!
CAPI publicatie: Pandemische paraatheid: potentie van routine huisartsendata voor infectieziekten surveillance en vroegsignalering
Onlangs publiceerde CAPI PhD’er Jessica Aguilar Diaz het artikel ‘Pandemic preparedness: potential of routine general practice data for infectious disease surveillance and early warning’. Wij feliciteren Jessica en co-auteurs met deze mooie prestatie! Hieronder vertelt Jessica in het kort over haar publicatie. Benieuwd naar het volledige artikel? Je leest het hier!
Voor pandemische paraatheid is vroegsignalering van infectieziekten essentieel. In deze studie hebben wij de potentie van het gebruik van elektronische zorgregistraties van huisartsen voor een vroegsignaleringssysteem onderzocht.
We hebben een beschrijvende evaluatie uitgevoerd van surveillance indicatoren: volledigheid, structuur voor interne validiteit, eenvoud, aanvaardbaarheid, stabiliteit, betrouwbaarheid, representativiteit en tijdigheid. We gebruikten data uit 2014 t/m 2024 van vier huisartsenpraktijken van het Family Medicine Network in Nederland. Hieruit hebben we symptoom en diagnose codes van 35,468 patiënten geëxtraheerd. We ontwikkelden negen definities voor infectieziektesyndromen, gerelateerd aan respiratoire infecties, gastroenteritis, exantheem, infectieuze conjunctivitis en koorts. Wekelijkse aantallen van alle relevante codes voor deze infectieziektesyndromen zijn berekend. Het algoritme ‘Farrington flexible’ is gebruikt om een drempelwaarde te genereren voor 2019-2024, gebaseerd op de aantallen diagnosecodes van de voorgaande vijf jaren (referentieperiode 2014-2018). De periode vanaf week 40 2020 t/m week 39 2023 werd geëxcludeerd wegens verstoring door COVID-19 pandemie. Het respiratoire seizoen was gedefinieerd vanaf week 40 van een bepaald jaar t/m week 20 van het daaropvolgende jaar. Alarmsignalen gaven aan wanneer de geobserveerde wekelijkse aantallen de drempelwaarde overschreden. Een groot alarmsignaal was >10% boven de drempelwaarde. Binnen deze studie definieerden we potentie voor alle infectieziektesyndromen als er alarmsignalen werden gegenereerd in de desbetreffende periode.
FaMe-Net voldeed aan de meeste surveillance indicatoren. We analyseerden ongeveer 600.000 diagnose codes. In 154 weken werden tussen de 3 en 20 alarmsignalen gegenereerd, afhankelijk van het infectieziektesyndroom en de aard van de data (symptoom versus (eind)diagnose)). Tussen de syndroom definities binnen de onderzochte data zagen we geen duidelijke trends. De meeste respiratoire alarmsignalen werden gegenereerd binnen het respiratoire seizoen (n=69, 93%). Voor alle infectieziektesyndromen waren er tussen de 34 en 65% grote alarmsignalen.
Elektronische zorgregistraties van huisartsen lieten potentie zien omdat dit data register (FaMe-Net) voldeed aan de meeste surveillance indicatoren en omdat alarmsignalen zijn gegenereerd, die zouden kunnen duiden op uitbraken. Verdere validatie van deze alarmsignalen in de praktijk is nodig om een vroegsignaleringssysteem te kunnen ontwikkelen.
Elke twee maanden zetten we een publicatie uit de tweemaandelijkse literatuurupdate in de spotlight. Deze keer is dat het artikel ‘Andes virus outbreak linked to expedition cruise ship travel, multi-country investigation and response, April to June 2026’ geschreven door Oda Everdina van den Berg en co-auteurs.
Terugblik CAPI Academy – Poster make-over
Op dinsdag 15 september vond opnieuw een online CAPI Academy plaats. Deze keer stond de Academy in het teken van de vraag: hoe maak je indruk met je poster op een wetenschappelijk congres?
Dr. Ellen Generaal (GGD Amsterdam & AWPG Het Sarphati Initiatief) en Jorg van Beek (GGD Zuid-Limburg en AWPG Mosa) trapten de Academy af met de do’s en don’ts voor het maken van een sterke wetenschappelijke poster. Daarna gingen de deelnemers in breakout-rooms aan de slag met hun eigen, vooraf voorbereide poster. Een mooie gelegenheid om samen met collega’s uit verschillende GGD-regio’s posters te bekijken en elkaar tips en tops te geven. Tijdens de plenaire terugkoppeling werden vervolgens de meest waardevolle inzichten uit de verschillende groepjes gedeeld. We sloten de Academy af met concrete take-home messages die de deelnemers direct kunnen toepassen bij het maken van hun poster voor een aankomend congres. We bedanken Ellen en Jorg voor de leerzame workshop en alle deelnemers voor hun enthousiaste deelname!
Benieuwd naar alle do’s en don’ts? We hebben ze voor je op een rijtje gezet in een handige factsheet!
CAPI Quizvraag!
De quizvraag van vorige maand ging over blauwalgen. De vraag luidde: Waarom neemt de kans op blauwalgbloei toe tijdens langdurige warme en droge perioden? Het juiste antwoord was: Hogere watertemperaturen en langere perioden van stilstaand water kunnen leiden tot omstandigheden waarin voedingsstoffen beter beschikbaar komen en cyanobacteriën competitief voordeel hebben. 76% heeft deze vraag goed beantwoord.
Het westnijlvirus rukt op in Europa. Alleen al in de zomer van 2026 werden verspreid over Europa meer dan duizend besmettingen gemeld en ook in Nederland is het virus dit jaar op meerdere plekken vastgesteld, zowel bij mensen als bij dieren. Onderzoekers van Wageningen University & Research wijzen erop dat stijgende temperaturen een belangrijke rol spelen bij de opmars van het virus.
Tegelijkertijd lijkt er een paradox te bestaan: tijdens droge periodes nemen muggenpopulaties vaak af doordat veel tijdelijke waterbronnen uitdrogen. Toch kunnen juist warme, droge zomers gepaard gaan met een verhoogd risico op transmissie van het westnijlvirus.
Welke van onderstaande mechanismen draagt hier het minst aan bij?
Hogere temperaturen versnellen de virusreplicatie in de mug.
Hogere temperaturen verkorten de tijd tussen opeenvolgende bloedmaaltijden van muggen.
Vogels en muggen concentreren zich rond de resterende waterbronnen.
Hogere temperaturen versnellen de ontwikkeling van muggenlarven tot volwassen muggen.
Publicatie in de spotlight
Elke twee maanden zetten we een publicatie uit de tweemaandelijkse literatuurupdate in de spotlight. Deze keer is dat het artikel ‘Andes virus outbreak linked to expedition cruise ship travel, multi-country investigation and response, April to June 2026’ geschreven door Oda Everdina van den Berg en co-auteurs.
Andes virus uitbraak gerelateerd aan expeditie cruiseschip reis, internationaal onderzoek en respons, april tot juni 2026
Het was afgelopen voorjaar veel in het nieuws: de uitbraak van het Andes-hantavirus op het Nederlandse cruiseschip m/v Hondius. Onder passagiers en bemanning, afkomstig uit 23 landen, werd bij 13 passagiers en crew leden het hantavirus vastgesteld, waarvan er drie uiteindelijk zijn overleden. Het artikel beschrijft de publieke gezondheidsrespons en de samenwerking tussen landen om repatriëring, medische evacuatie, internationaal contactonderzoek, quarantaine en diagnostiek met laboratoriumtesten mogelijk te maken.
Na vertrek van het schip uit Ushuaia (Argentinië) werd aan boord een cluster van ernstige ziektegevallen opgemerkt. Begin mei werd dit aanvankelijk gemeld als een uitbraak van respiratoire ziekte met onbekende oorzaak. Later bleek uit laboratoriumonderzoek dat het om een uitbraak van het Andesvirus ging. In het artikel wordt verteld wanneer de verschillende casussen besmet zijn geraakt, met wie ze in contact zijn gekomen en welke plekken zij hebben bezocht. De eerste patiënt raakte waarschijnlijk al vóór het aan boord stappen besmet door blootstelling aan besmette knaagdieren, mogelijk via het inademen van stof met opgedroogde urine, uitwerpselen of speeksel. Daarnaast heeft waarschijnlijk overdracht tussen mensen aan boord plaatsgevonden, mogelijk bij nauw contact in besloten ruimtes.
Latere besmettingen ontstonden vermoedelijk door overdracht van mens op mens aan boord. De DNA-analyse van het virus bij 5 casussen wijst ook in de richting van een samenhangende transmissieketen.
Sinds 2 juli waren er geen nieuwe gevallen meer en kon de laatste contactpersoon weer uit quarantaine. Het onderzoek laat zien hoe belangrijk snelle signalering, internationaal contactonderzoek en afgestemde maatregelen zijn wanneer een uitbraak mensen uit veel verschillende landen raakt. Echter blijven er nog wel wat vragen openstaan: wat was de primaire besmettingsroute voor elke index? Welke specifieke scheepsruimtes of activiteiten gingen met risico’s gepaard? Hoe effectief waren de genomen volksgezondheidsmaatregelen in het voorkomen van verdere verspreiding in de (thuis)landen? Vervolgonderzoek kan helpen deze vragen te beantwoorden.
Kalender
8 oktober
PDPC Congress 2026 – Science for a prepared world
De Doelen, Rotterdam
15 oktober
Lustrumsymposium Awpg Lumens
13:00-17:30 uur, De Haagse Hogeschool
15 oktober
EPI Refereerbijeenkomst – RIVM
12:30-13:30 uur, online. Meld je aan via EPIrefereer@rivm.nl.
22 oktober
NVIB Wetenschapscommissie webinar – Onderzoek op het gebied van Seksuele Gezondheid
14:00-15:00 uur, online
27 oktober
Jubileumsymposium ‘AMPHI 20 jaar Kennis voor de Praktijk’
13:00-18:00 uur, Nijmegen
3 november
RIVM Symposium gedrag en pandemieën
12:30-17:00 uur, Eenhoorn Amersfoort
5 november
EPI Refereerbijeenkomst – RIVM
12:30-13:30 uur, online. Meld je aan via EPIrefereer@rivm.nl.
11-13 november
EPH congres
Bilbao
13 november
19 november
9e MINC-LINK (hybride) avondsymposium
Post-COVID in Nederland en België, van zorgorganisaties tot onderliggende pathogenese
Van der Valk Hotel Maastricht
18-20 november
ESCAIDE congres
Stockholm
26 november
CAPI Café – Ethiek rondom AI gebruik bij IZB
12:00-13:00 uur, online en fysiek bij GGD Haaglanden
26 november
EPI Refereerbijeenkomst – RIVM
12:30-13:30 uur, online. Meld je aan via EPIrefereer@rivm.nl.
Wil je meer weten over CAPI? Neem een kijkje op onze website en volg ons op LinkedIn.
