Infectieziekten op kinderdagverblijven beter in beeld 

Een publicatie van jaaronderzoeker Rosaline van den Berg en co-auteurs.

Samenvatting

Infectieziekten kunnen zich snel verspreiden in kinderdagverblijven door beperkt hygiënebesef en het onrijpe immuunsysteem van jonge kinderen. Ondanks de meldplicht is er onderrapportage, waardoor het werkelijke vóórkomen van infectieziekten in kinderdagverblijven onvoldoende zichtbaar is. Met onze pilotstudie onderzochten we of surveillance verbeterd kan worden met een eenvoudig syndroomsurveillancesysteem en rioolwatersurveillance. 

Alle grote kinderdagverblijven (>75e percentiel) in de GGD-regio Zuid-Holland Zuid werden uitgenodigd voor deelname. Gedurende 16 weken (8 zomer, 8 winter) registreerden deelnemende kinderdagverblijven wekelijks het aantal kinderen en medewerkers met klachten passend bij luchtweginfecties, gastro-enteritis (GE) en huidinfecties. Incidenties werden berekend en vergeleken tussen zomer en winter (Wilcoxon-signed-rank test; kinderdagverblijf-niveau). Daarnaast onderzochten we de haalbaarheid van rioolwatersurveillance m.b.v. rioolkaarten, locatiebezoeken en kleurstofproeven, met geplande analyses voor parvovirus B19, norovirus en RS-virus. 

In de zomer namen 26 kinderdagverblijven deel (2480 kinderen); in de winter 23 (2237 kinderen). De geregistreerde ziektelast bleek aanzienlijk hoger dan uit de artikel 26-meldingen naar voren kwam. De incidentie van klachten bedroeg 20,1 per 100 personen per week in de winter versus 8,8 in de zomer (p<0,001). Tegelijkertijd werden slechts 4 meldingen gedaan in de winter en 7 in de zomer. Luchtweginfecties domineerden in beide seizoenen. Rioolwatersurveillance bleek niet uitvoerbaar door technische en infrastructurele beperkingen op de onderzochte locaties. 

Ons onderzoek laat zien dat er inderdaad méér infecties vóórkomen op kinderdagverblijven dan uit de artikel 26-meldingen naar voren komen. Tegelijkertijd werd zelfs deze eenvoudige registratie door veel medewerkers als belastend ervaren. Daarnaast bleek rioolwatersurveillance niet uitvoerbaar. Er is daarom behoefte aan laagdrempelige, duurzame en schaalbare surveillancesystemen die minder afhankelijk zijn van zorgzoekend gedrag, diagnostiek en meldgedrag. Dergelijke systemen kunnen bijdragen aan een realistischer beeld van infectieziekten bij kinderen op een kinderdagverblijf, eerdere signalering van trends en beter onderbouwd infectieziektebeleid. 

Aanbevelingen voor de praktijk 

· Investeringen in duurzame surveillancesystemen binnen de kinderopvang kunnen van grote meerwaarde zijn, omdat eerdere signalering van trends kan leiden tot snellere en gerichtere acties. 

· Beperk registratielast voor medewerkers tot een minimum. 

· Benut kinderopvanglocaties als sentinelsetting voor infectieziektesurveillance. 

· Versterk samenwerking tussen kinderopvang, GGD en onderzoekspartners bij de ontwikkeling van nieuwe surveillancemethoden.